أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
329
آثار الباقيه ( فارسى )
ميزان تكرار كردند و بدين جهت براى آغاز سال انقلاب صيفى را انتخاب كردند كه انقلابين را از اعتدالين بهتر مىشود به يارى آلت و چشم اطلاع يافت زيرا انقلابين اول اقبال خورشيد است بيكى از دو قطب كل و همچنين اول ادبار آفتاب است از يكى از دو قطب كل و چون ظل منتصب را در انقلاب صيفى و ظل بسيط را در انقلاب شتوى در هر موضعى از زمين رصد كنند روز انقلاب بر راصد پوشيده نخواهد ماند و اگرچه خيلى از علم هيئت و هندسه دور باشد . اما اعتدالين را نمىشود شناخت مگر پس از اينكه انسان در آغاز كار عرض بلد و ميل كلى را بداند پس انقلابين به سببى كه گفتيم از اعتدالين براى ابتداى سال بهتر است و چون انقلاب صيفى به سمت الرأس مردم شمالى نزديكتر است از اينرو ايرانيان آن را برگزيدند و از انقلاب شتوى چشم پوشيدند . نيز هنگام انقلاب صيفى غلات بدست مىآيد پس براى اينكه خراج از رعيت بگيرند از انقلاب شتوى بهتر است . بسيارى از علما و حكماى يونانى هنگام طلوع كلب الجبار را طالع سال گرفتند و سال را افتتاح به آن نمودند و باعتدال بهارى توجهى نكردند چه ، در زمانهاى گذشته طلوع اين ستاره موافق با اين انقلاب و يا نزديك به آن بوده و عيد نوروز از جايگاه اصلى خود زائل شده و در زمان ما با دخول آفتاب در برج بره موافق گشته كه آغاز بهار باشد و رسم ملوك خراسان اين است كه در اين موسم به سپاهيان خود لباس بهارى و تابستانى مىدهند . نوروز بزرگ در روز ششم اين ماه نوروز بزرگ است كه نزد ايرانيان عيد بزرگى است و گويند كه خداوند در اين روز از آفرينش جهان آسوده شد زيرا اين روز آخر روزهاى ششگانه است و در اين روز خداوند مشترى را بيافريد و فرخندهترين ساعتهاى آن روز ساعات مشترى است زرتشتيان مىگويند كه در اين روز زردشت توفيق يافت كه با خداوند مناجات كند و كيخسرو بر هوا در اين روز عروج كرد و در اين روز براى ساكنان